Voor het eerst in meer dan 50 jaar zijn astronauten van de Aarde naar de maan gelanceerd. De krachtigste raket van NASA, het Space Launch System, verlichtte vanavond (1 april) de avondlucht boven Florida's Space Coast in een spectaculaire lancering om vier astronauten op een reis van tien dagen rond de maan te sturen. De historische Artemis 2-missie werd gelanceerd om 18:35 uur EDT (22:35 GMT) vanaf het Kennedy Space Center van NASA, waarmee de eerste bemanningsreis naar de maan begon sinds Apollo 17 in 1972.
Aan boord van hun Orion-ruimtevaartuig zullen de vier Artemis 2-astronauten een zogeheten 'lunar flyby' uitvoeren. En hoewel ze niet om de maan heen zullen draaien of er op zullen landen, markeert de missie een mijlpaal voor NASA's hernieuwde inspanning om de mensheid verder te brengen dan de lage aardbaan. "En, lancering! De bemanning van Artemis 2 is nu op weg naar de maan," zei NASA-woordvoerder Derrol Nail tijdens de livestream van het Amerikaanse ruimtevaartagentschap. "De volgende grote reis van de mensheid begint." De bemanning van Orion bestaat uit NASA-astronauten Reid Weisman, de gezagvoerder Victor Glover, piloot; Christina Koch, missiespecialist; en de Canadese astronaut Jeremy Hansen, missiespecialist. Alle drie de NASA-astronauten zijn ervaren ruimtevaarders, met langdurige verblijven aan boord van het Internationaal ruimtestation ISS op hun naam. Hansen is een nieuwkomer op zijn eerste missie en wordt de eerste Canadees die de diepe ruimte invliegt. "We hebben de beste bemanning die je kunt samenstellen vanuit NASA en het Canadese ruimteagentschap CSA," vertelde Wiseman aan journalisten, enkele dagen voor de lancering. "We gaan langzaam te werk en we hebben het volste vertrouwen in elkaar, en zo zullen we dit tot een goed einde brengen."
Als eerste naar de maan in de 21e eeuw
Deze missie zit vol primeurs. Het is de eerste keer dat een Space Launch System (SLS)-raket en Orion-ruimtevaartuig astronauten aan boord hebben. (Ze voerden in 2022 een onbemande testmissie naar een maanbaan uit met Artemis 1.) Het is de eerste bemande lancering naar de maan van de 21e eeuw. Artemis 2 brengt ook de eerste vrouw, de eerste zwarte astronaut en de eerste niet-Amerikaan naar de maan. Orion is het eerste ruimtevaartuig met een toilet dat de maan omcirkelt. De lijst gaat maar door. "Hoewel het iets is om een hele reeks primeurs te vieren, vertelt dat zeker niet het hele verhaal, en het gaat er ook niet om een bepaald individu in het zonnetje te zetten," vertelde Koch aan journalisten op zondag 29 maart. "Als er iets te vieren valt, dan is het dat we in een tijd leven waarin iedereen met een droom even hard mag werken om die te verwezenlijken." De afstand die Artemis 2 van de Aarde zal afleggen, is eveneens een primeur in de ruimtevaart. Wanneer ze om de achterkant van de maan heen vliegen, zullen de astronauten verder van de Aarde verwijderd zijn dan ooit enig mens in de geschiedenis. Ze bevinden zich op dat moment op 406.841 kilometer van de Aarde, ongeveer 6.400 kilometer verder dan het vorige record dat werd gevestigd door de Apollo 13-astronauten van NASA in 1970. En hoewel dat record opmerkelijk is, richt NASA zich meer op hoe de bemanning hun tijd zal besteden tijdens hun reis rond de maan. "Je wilt dat elke missie blijft verkennen en nieuwe dingen blijft ontdekken," vertelde Artemis 2-vluchtdirecteur Emily Nelson voor de lancering aan journalisten. "Verder van de Aarde verwijderd zijn dan ooit tevoren is een leuke statistiek, maar er zijn nog veel andere dingen die we tijdens deze missie gaan leren en die voor mij een stuk opwindender zullen zijn."
De reis naar de ruimte
De Artemis 2 SLS steeg op van lanceercomplex 39B hier bij het Kennedy Space Center van NASA, en klom de lucht in terwijl de ondergaande zon een gouden gloed wierp op het uitlaatspoor van de raket. Een enorme menigte was getuige van dit moment: experts schatten dat meer dan 400.000 mensen naar Florida's Space Coast waren afgezakt om de maanvlucht te aanschouwen. Ongeveer twee minuten na de lancering scheidde de twee krachtige vaste stuwstofraketten zich af van de hoofdtrap, waarna de vier RS-25-motoren van de raket Orion en zijn bemanning verder de ruimte in stuwden. De SLS wordt aangedreven door dezelfde RS-25-motoren die werden gebruikt door de spaceshuttle-vloot van NASA, en die inmiddels hebben bijgedragen aan het lanceren van 101 astronauten in een baan om de Aarde. Onderdelen van de twee vaste brandstofraketten vlogen ook mee tijdens Space Shuttle missies. In tegenstelling tot die missies zal er echter niets worden hergebruikt van de lancering van Artemis 2. Het duurde ongeveer acht minuten voordat de Artemis 2 SLS een baan om de Aarde bereikte. De bovenste trap van de raket zal in de uren na de lancering twee motorbrandingen uitvoeren om de baan te verhogen en Orion op koers te zetten naar de maan. Artemis 2, dat een vrije-terugkeerbaan volgt die om de maan heen loopt, is in veel opzichten een 21e-eeuwse versie van NASA's Apollo 8-missie, die in 1968 de eerste astronauten om de maan stuurde en tevens de eerste bemande vlucht van de Saturn V-raket markeerde.
Maar eerst, naar de maan
Natuurlijk moet NASA's Artemis 2 eerst om de maan heen vliegen en veilig terugkeren naar de Aarde, voordat er ooit een basis op de maan kan worden gebouwd. Nu de bemanning zich in de ruimte bevindt, is de missie van 10 dagen een kritieke fase ingegaan. In de komende dag zullen de Artemis 2-astronauten de basisfuncties van hun Orion-ruimtevaartuig testen: werkt het levenondersteunend systeem zoals gepland? En hoe zit het met Orions toilet, het Universal Waste Management System, zoals NASA het noemt? En hoe gedraagt Orion zich tijdens de vlucht? Tijdens Artemis 2 zal de bemanning ook rendez-vous operaties met hun SLS-boventrap testen, als proef voor de handmatige vluchtbesturing met het oog op toekomstige koppelingsmanoeuvres. "We willen er zeker van zijn dat dit systeem klaar is en het voertuig kan besturen zoals we verwachten, zodat we er in de toekomst gerust op kunnen zijn dat een geautomatiseerde koppeling kan plaatsvinden, bij complexere missies," aldus Glover.
Het is niet alleen de eerste bemande vlucht voor de Orion-capsule, maar ook voor de Europese servicemodule, het cilindrische gedeelte dat de stroom en de voortstuwing voor de maanvlucht verzorgt. De module is gebouwd door het Europees Ruimteagentschap en functioneerde vlekkeloos tijdens NASA's onbemande Artemis 1-missie in 2022. Als de eerste controletests van Orion slagen, is de weg vrijgemaakt voor een volgende cruciale mijlpaal: de TLI, ofwel de Trans-Lunar Injection-manoeuvre, een manoeuvre gepland voor donderdagmiddag (2 april) die de Artemis 2-bemanning op hun definitieve koers rond de maan zal brengen. Het zal de eerste keer in 54 jaar zijn dat NASA astronauten groen licht geeft voor de maan. En het bereiken van de maan zal de sleutel zijn tot nog verdere verkenning, aldus de Artemis 2-astronauten. "Het is een opstap naar Mars, waar we de grootste kans hebben om bewijs van vroeger leven te vinden," zei Koch over de maan, die ze vergeleek met een Steen van Rosetta voor miljarden andere zonnestelsel in ons Melkwegstelsel. "Dit alles begint zich te ontsluiten wanneer je naar de maan gaat," zei Koch. "En voor mij is dat een van de belangrijkste wetenschappelijke redenen om erheen te gaan."
Bron: Space.com
