Messier 4
Foto: Rainer Sparenberg

De bolvormige sterrenhoop Messier 4 in het sterrenbeeld Scorpius (Schorpioen) vertoond veel gelijkenissen met Messier 13 in het sterrenbeeld Hercules maar staat in onze streken altijd laag aan de horizon en is daarom minder bekend. Messier 4 is ongeveer tien miljard jaar oud en staat zo’n 7 200 lichtjaar van ons verwijderd. Daarmee is Messier 4 één van de dichtstbijzijnde bolhopen. In de jaren '40 van de vorige eeuw ontdekte de Duitse astronoom Walter Baade 37 variabele sterren in Messier 4. Sindsdien zijn er nog een vijftal ontdekt. De meeste variabelen zijn van het RR Lyrae type. De 25 helderste sterren van dit object hebben (schijnbare) magnitude 13,1. Meer dan duizend sterren zijn helderder dan magnitude 17,5 en 10 300 sterren zijn helderder dan 19,0. De centrale kern van deze bolhoop heeft een doorsnede van ongeveer 8 lichtjaar. In Messier 4 is een pulsar ontdekt (PSR B1620-26) die een periode heeft van slechts 3 milliseconden. Ook zijn er witte dwergen in deze bolhoop ontdekt die tot de oudste behoren die ooit waargenomen zijn.

Geschiedenis

Messier 4 werd in 1746 ontdekt door de Zwitserse astronoom Jean-Philippe de Chéseaux. Deze bolhoop werd door Charles Messier waargenomen op 8 mei 1764 die het object vervolgens opnam in zijn catalogus met komeetachtige objecten. William Herschel loste de bolhoop in 1783 als eerste op in verschillende clusterleden. Het was de eerste bolhoop waarin individuele sterren waargenomen werden.

Waarnemen

Messier 4 komt in onze streken niet hoger dan 12° boven de horizon en is daarom redelijk moeilijk waarneembaar. Enkel in zuidelijkere gebieden is het mogelijk om deze bolhoop in al zijn glorie te bewonderen. De heldere rode reuzenster Antares is slechts 1,5 graad verwijderd van Messier 4 waardoor het object moeilijk te zien is met het blote oog. De Amerikaanse astronomen J. Mallas en W. Houston konden onder ideale omstandigheden de bolhoop zien met het blote oog. In de binoculair ziet Messier 4 er uit als een wattig, grijs bolletje. Met een telescoop van 75 mm worden de eerste randsterren zichtbaar. Naar mate men grotere diameters gebruikt, worden er steeds meer sterren zichtbaar. Messier 4 is zeer goed oplosbaar en hij verdraagt grote vergrotingen, daardoor is het mogelijk om reeds met een 150 mm kijker de bolhoop volledig op te lossen. Let wel: in onze streken heb je 10 cm meer nodig voor hetzelfde resultaat als hierboven beschreven vanwege zijn hoogte. Men wacht best een heldere, maanloze nacht af om deze bolvormige sterrenhoop te observeren, liefst ook op een plaats met goed zicht op de zuidelijke horizon.

Gegevens Messier 4

Sterrenbeeld: Schorpioen (Scorpius)
Andere benaming: /
NGC: NGC 6121
Rechte klimming: 16u23m35s
Declinatie: -26° 31'
Helderheid: 5,9
Afstand: 7 200 lichtjaar
Schijnbare afmeting: 36 boogminuten
Roodverschuiving: /

Schorpioen
Foto: Sky & Telescope

Orionnevel
Prachtige opname van Messier 4 gemaakt door ESO's Wide Field Imager - Foto: ESO

Dit gebeurde vandaag in 2004

Het gebeurde toen

Lancering vanop de lanceerbasis in Kourou van de Europese ruimtesonde Rosetta. In de eerste jaren na de lancering in 2004 is Rosetta een aantal keren rond de Zon gevlogen. Daarbij passeerde ze een aantal keren de Aarde en Mars en maakte bij het passeren gebruik van de zwaartekracht om snelheid te winnen. Het onbemande ruimtetuig begaf zich in augustus 2014 uiteindelijk in een vaste een baan om de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko om dit hemellichaam uitvoerig te onderzoeken. Foto: ESA

Ontdek meer gebeurtenissen

Redacteurs gezocht

Ben je een amateur astronoom met een sterke pen? De Spacepage redactie is steeds op zoek naar enthousiaste mensen die artikelen of nieuws schrijven voor op de website. Geen verplichtingen, je schrijft wanneer jij daarvoor tijd vind. Lijkt het je iets? laat het ons dan snel weten!

Wordt medewerker

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

23%

Sociale netwerken