Spacepage
vrijdag, 03 maart 2017 07:52

Een sterrenstelsel op zijn kant

Geschreven door  ESO
Beoordeel dit item
(1 Stem)
Deze kleurrijke opname, gemaakt met ESO’s Very Large Telescope toont NGC 1055 in het sterrenbeeld Cetus (Walvis). De middellijn van dit forse sterrenstelsel is mogelijk tot wel vijftien procent groter dan die van onze Melkweg. Deze kleurrijke opname, gemaakt met ESO’s Very Large Telescope toont NGC 1055 in het sterrenbeeld Cetus (Walvis). De middellijn van dit forse sterrenstelsel is mogelijk tot wel vijftien procent groter dan die van onze Melkweg. Foto: ESO

Deze kleurrijke streep van sterren, gas en stof is in werkelijkheid een spiraalstelsel dat NGC 1055 heet. De middellijn van dit forse sterrenstelsel, hier vastgelegd met ESO's Very Large Telescope, is mogelijk tot wel vijftien procent groter dan die van onze Melkweg. In NGC 1055 lijken de malende armen die kenmerkend zijn voor spiraalstelsels te ontbreken, omdat we het stelsel van opzij zien. Wel vertoont het stelsel vreemde vervormingen die waarschijnlijk zijn veroorzaakt door een interactie met een groot naburig sterrenstelsel.

De vele spiraalstelsels in het heelal vertonen allerlei verschillende oriëntaties ten opzichte van de aarde. Sommige zien we als het ware van 'boven', zoals bijvoorbeeld het draaikolk-vormige stelsel NGC 1232. Bij een oriëntatie als deze zijn de sierlijke armen en de heldere kern van een stelsel heel goed te zien, maar is zijn driedimensionale vorm veel moeilijker herkenbaar.

Andere sterrenstelsels, zoals NGC 3521, zien we onder een hoek. Hoewel deze gekantelde objecten de driedimensionale structuur binnen hun spiraalarmen beginnen te vertonen, krijgen we pas echt inzicht in de globale vorm van een spiraalstelsel wanneer we dit van opzij zien – zoals in het geval van NGC 1055. Van opzij gezien wordt duidelijk hoe de sterren – zowel die in stellaire kraamkamers als die in oudere populaties – over het stelsel zijn verdeeld, en laten de 'hoogtes' van de relatief platte schijf en de met sterren bezaaide kern zich gemakkelijker meten. Vanuit de verblindende helderheid van het eigenlijke galactische vlak stroomt materiaal weg dat duidelijk afsteekt tegen de donkere achtergrond van de kosmos.

Dit perspectief stelt astronomen ook in staat om de eigenschappen van de uitlopers van de schijf van een sterrenstelsel te onderzoeken. Een voorbeeld daarvan is de ‘warping’ of kromming die we bij NGC 1055 zien. Plaatselijk is de schijf van dit stelsel merkwaardig gekromd en vervormd, vermoedelijk ten gevolg van interacties met het nabije sterrenstelsel M77 (eso0319) [1]. Deze kromming, die zich tot voorbij de kern van het stelsel lijkt voort te zetten, is hier goed te zien. NGC 1055 staat op een afstand van ongeveer 55 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Cetus (Walvis). Deze opname is gemaakt met het FOcal Reducer and low dispersion Spectrograph 2 (FORS2) instrument, dat gekoppeld is aan Unit Telescope 1 (Antu) van de VLT, die deel uitmaakt van de ESO-sterrenwacht op Paranal in Chili. Ze is een van de vele fraaie resultaten van ESO’s Cosmic Gems programma, een initiatief waarbij interessante, intrigerende of visueel aantrekkelijke objecten voor educatieve of publicitaire doeleinden met ESO-telescopen worden gefotografeerd.

Noten

[1] Messier 77, ook bekend als NGC 1068, heeft een zeer helder kerngebied dat door een superzwaar zwart gat van energie wordt voorzien. Het is een van de meest nabije voorbeelden van een zogeheten actief sterrenstelsel.

Naar boven

Dit gebeurde vandaag in 1962

Het gebeurde toen

De Amerikaanse ruimtesonde Mariner 2 vliegt op een afstand van 34 773 kilometer langs de planeet Venus. Dit was de eerste maal dat de Verenigde Staten er in slaagden om een onbemand ruimtetuig tot bij een andere planeet te brengen. Wetenschappers ontdekten aan de hand van deze missie dat de zonnewind in de interplanetaire ruimte continu voortraast en dat kosmisch stof hier veel minder voorkomt dan in de directe nabijheid van de Aarde. Ook ontdekte men dat Venus een kurkdroge planeet moest zijn met een ononderbroken wolkendek dat tot 60 kilometer hoogte reikte. NASA ontving op 3 januari 1963 het laatste signaal van Mariner 2 toen de ruimtesonde zich op een afstand van 87,4 miljoen kilometer van de Aarde bevond. Foto: NASA

Geplande evenementen

Starnights 2018
17 augustus 2018 tot 19 augustus 2018

Messier 50

Messier 50

M50 is een open sterrenhoop in het wintersterrenbeeld Monoceros (Eenhoorn). De cluster staat op een afstand van ongeveer 3 200 lichtjaar en heeft een werkelijke diameter van 20 lichtjaar. De…

Lees meer...

Steun Spacepage!

Spacepage wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door Spacepage te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

Doel bereikt!

Sociale netwerken