vrijdag, 26 september 2014 00:00

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in oktober 2014? Hot!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(5 stemmen)
Waarnemen van de sterrenhemel met een telescoop Waarnemen van de sterrenhemel met een telescoop

Oktober, ook wel de wijnmaand genoemd, is de tiende maand in de gregoriaanse kalender en is traditioneel de maand waarin onze klok een uur wordt teruggezet (26 oktober). In dit artikel bespreken we wat er zoal te zien aan de sterrenhemel in oktober 2014. Eén van de sterrenkundige hoogtepunten in oktober 2014 is de oppositie van de planeet Uranus.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

Mercurius, de kleine planeet die zich het dichtst bij de Zon bevindt, is op 16 oktober 2014 in benedenconjunctie met de Zon. Doordat deze kleine planeet op 1 november 2014 zijn grootste westelijke elongatie bereikt, is deze de laatste week van oktober en de eerste helft van november waarneembaar in de ochtendschemering. De tweede planeet gezien vanaf de Zon, Venus, is in oktober 2014 niet zichtbaar doordat deze zich de hele maand op minder dan 7° van de Zon bevindt. Mars, ook wel de 'oranje' of 'rode' planeet genoemd, kan de eerste weken van oktober 's avonds in het zuidwesten worden teruggevonden in het sterrenbeeld Slangendrager (Ophiuchus). Deze planeet gaat iets meer dan twee uur na de Zon onder en heeft een helderheid van magnitude +1. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, komt elke dag in de maand oktober iets vroeger op en schittert in de tweede helft van de nacht in het grensgebied van de sterrenbeelden Kreeft (Cancer) en Leeuw (Leo). Doordat Jupiter in oktober 2014 een helderheid heeft van magnitude -1,5 is deze goed waarneembaar met een binoculair of een kleine telescoop. Terwijl op dinsdag 7 oktober 2014 de vier Galileïsche manen van Jupiter ten westen van de planeetschijf staan, kunnen de vier Galileïsche manen op dinsdag 21 oktober ten westen van Jupiter. De mooiste en meest indrukwekkende planeet uit ons zonnestelsel, Saturnus, verdwijnt midden oktober 's avonds in de zonnegloed waardoor deze vanaf dan niet meer zichtbaar is. Op 7 oktober 2014 is de planeet Uranus in oppositie met de Zon wat wil zeggen dat deze planeet op dat moment tegenover de Zon aan de hemel staat. Uranus is op dat moment de hele nacht waarneembaar in het sterrenbeeld Vissen (Pisces). Doordat Uranus ook relatief dicht bij de Aarde staat, kunnen we deze gasplaneet al waarnemen met een binoculair of een kleine telescoop. Op dat moment heeft Uranus een helderheid van magnitude +6,1 en een schijnbare diameter van 3,7". De planeet in ons zonnestelsel die zich het verst van de Zon bevindt, Neptunus, kunnen we in oktober 2014 terugvinden in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius) en heeft een helderheid van magnitude +7,7. Op woensdag 8 oktober is het Volle Maan.

Planetoïde 37 Fides in oppositie

Wie in oktober 2014 een planetoïde wil waarnemen, moet ondermeer de planetoïde 37 Fides in de gaten houden. Deze 108 kilometer grote rotsblok, die om de 7,3 uur om zijn as draait, is op donderdag 9 oktober 2014 in oppositie en kunnen we op dat moment terugvinden in het sterrenbeeld Vissen (Pisces). Tijdens zijn oppositie heeft deze planetoïde een schijnbare magnitude van +9,8 waardoor deze enkel zichtbaar is met middelgrote en grote telescopen. De planetoïde 37 Fides werd in oktober 1855 ontdekt door Duitse astronoom Robert Luther en werd genoemd naar de van uit de Romeinse mythologie van het vertrouwen en de personificatie van de loyaliteit. Fides behoort tot de S-type planetoïden wat wil zeggen dat deze een relatief hoog albedo heeft.

Orioniden meteorenzwerm

Op woensdag 22 oktober 2014 bereikt de meteorenzwerm Orioniden zijn maximum. Deze meteorenzwerm wordt veroorzaakt door stofdeeltjes afkomstig van de komeet Halley. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 80 tot 120 kilometer verdampen. Een meteorenzwerm is dan weer een verzameling van meteoren die vaak rond dezelfde periode van het jaar en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De radiant van deze zwerm, het punt aan de nachthemel van waaruit de meteoren lijken te komen, bevindt zich rond 06u00 in het sterrenbeeld Orion op 54° boven de horizon. Bij goede omstandigheden moet het mogelijk zijn om maximaal 25 meteoren per uur waar te nemen. Orioniden zijn vaak snel en hebben nalichtende sporen. Doordat de Maan op 22 oktober 2014 voor selchts 3% is verlicht, stoort deze niet. Het loont dan ook de moeite om op zoek te gaan naar deze meteoren aangezien deze ook al zichtbaar zijn in de dagen voor of na het maximum. Om meteoren waar te nemen heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.

Deep-sky

Oktober is de perfecte maand om enkele prachtige bekende sterrenstelsels waar te nemen. Zo kan men in oktober makkelijk het indrukwekkende sterrenstelsel Messier 31, ook gekend als de 'Andromedanevel', waarnemen in het sterrenbeeld Andromeda. Dit sterrenstelsel heeft een helderheid van magnitude +3,5 en heeft een schijnbare afmeting van 178'. Met een binoculair of kleine telescoop is dit sterrenstelsel al heel goed zichtbaar. Een ander prachtig sterrenstelsel dat in oktober goed waar te nemen is, is NGC 253 (Sculptorstelsel). Dit sterrenstelsel vinden we terug in het sterrenbeeld Beeldhouwer (Sculptor) en heeft een helderheid van magnitude +7,1. De schijnbare afmeting van dit deep-sky object bedraagt 25,1'. Oktober is ook de ideale maand om het sterrenstelsel Messier 33 (Driehoeknevel) op te zoeken met een telescoop. Messier 33 kunnen we terugvinden in het sterrenbeeld Driehoek (Triangulum) en heeft een helderheid van magnitude +5,7. De schijnbare afmering van dit sterrenstelsel bedraagt 62,0'. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op donderdag 23 oktober 2014 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest geschikte moment is voor deep-sky waarnemingen.

De sterrenbeelden op 15 oktober 2014 (23u30)

Sterrenkaart 15 oktober 2014 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Dit gebeurde vandaag in 1976

Het gebeurde toen

De Russische Loena 24 Maanlander maakt een zachte landing op het oppervlak van de Maan in de Mare Crisium. Loena 24 is de laatste van drie onbemande Maanmissies waarbij de Sovjet-Unie een grondmonster van de Maan naar de Aarde bracht.

Ontdek meer gebeurtenissen

Messier 59

Messier 59
M59 is één van de grotere elliptische sterrenstelsels die deel uitmaken van de bekende 'Virgocluster'. Het stelsel staat op een afstand van ongeveer 60 miljoen lichtjaar van de Aarde en…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

80%

Sociale netwerken