Deepsky objecten waarnemen in mei

Mei markeert de overgang van lente naar zomer en brengt fascinerende veranderingen aan de nachtelijke hemel. Terwijl het sterrenstelselseizoén langzaam afloopt, verschijnen de eerste zomerobjecten aan de oostelijke horizon. Voor amateur-astronomen in de Benelux is mei een uitdagende maar beloonde maand met korter wordende nachten, maar ook warme temperaturen en vaak stabiele atmosferische condities.

Sterrenhemel in de maand mei

Sterrenbeeld Coma Berenices (Hoofdhaar): Nog steeds excellent

• De Black Eye Galaxy (M64)
  M64 staat in mei op zijn best, hoog in het zuiden in de vroege avond, met minimale atmosferische verstoring. Dit is de ideale maand om het "zwarte oog" te observeren. Met 25-30 cm opening is de donkere stofband prominent zichtbaar. De hoge positie maakt mei ook ideaal voor fotografie van M64. De korte belichtingen die nodig zijn (het is een relatief helder object) passen goed bij de kortere nachten.
  
  
• Het Naaldensterrenstelsel (NGC 4565)
  Deze prachtige edge-on spiraal staat eveneens uitstekend in mei. De hoge positie betekent dat de dunne schijf en donkere stofband optimaal zichtbaar zijn. Dit is een van de beste maanden voor dit object. Met 25-30 cm opening komt de delicate structuur prachtig naar voren. Fotografisch is dit een uitstekende tijd - de stabiele mei-atmosfeer helpt bij het vastleggen van fijne details.
  
  
• NGC 4725, NGC 4559, NGC 4494
  Deze drie stelsels blijven goede doelen in mei. NGC 4725, een heldere balkspiraal (magnitude 9,4), is vooral interessant voor waarnemers met grotere telescopen die de balkstructuur willen zien.
  
  
• Het Coma Cluster (Abell 1656)
  Voor de serieuze deep-sky waarnemer blijft het Coma Cluster toegankelijk in mei. De hoge positie maakt het ideaal voor het jagen op zwakke stelsels in dit verre cluster (320 miljoen lichtjaar). 
  
  
• Melotte 111
  De prachtige open sterrenhoop die het hele sterrenbeeld beslaat, blijft een favoriet verrekijker-object. De warme mei-avonden maken het een plezier om ontspannen met een verrekijker door deze hoop te dwalen.

Sterrenbeeld Canes Venatici (Jachthonden): Voor de fans van sterrenstelsels

• De Whirlpool Galaxy (M51)
  M51 staat in mei op zijn absolute best. Het sterrenbeeld Canes Venatici passeert bijna door het zenit, wat betekent dat M51 extreem hoog aan de hemel staat met minimale atmosferische verstoring. Dit is dé maand om M51 te observeren en fotograferen. De hoge positie gecombineerd met stabiele mei-atmosfeer maakt het mogelijk om de fijnste details te zien en vast te leggen. Met 25-30 cm telescopen zijn de spiraalarmen duidelijk zichtbaar, inclusief individuele knooppunten van stervorming. Voor fotografen is mei ideaal voor M51. Hoewel de nachten korter zijn, compenseert de hoge positie en stabiele lucht dit. Integratie tijden van 4-6 uur zijn voldoende om spectaculaire resultaten te krijgen met de gedetailleerde spiraalstructuur en de interactie met NGC 5195.
  
  
• M63 (Sunflower Galaxy)
  M63 staat eveneens uitstekend in mei. De verwrongen spiraalarmen komen goed naar voren bij grotere opening (30+ cm). Dit is een prachtig object dat iets meer aandacht verdient dan het vaak krijgt. Fotografisch toont M63 zijn vele korte, chaotische spiraalarmen en asymmetrische structuur. De stabiele mei-condities helpen bij het vastleggen van de subtiele details.
  
  
• M94
  Dit compacte sterrenstelsel met zijn heldere kern en karakteristieke ringen staat perfect in mei. De hoge positie maakt het gemakkelijker om de binnenring (stervorming) en zwakkere buitenring te zien.
  
  
• M106
  Dit sterrenstelsel blijft een uitstekend doel in mei. De heldere spiraalarmen en knooppunten zijn goed zichtbaar met telescopen vanaf 20 cm. Voor fotografen die de uitdaging aangaan, kunnen de "anomaleuze armen" in narrowband worden vastgelegd.
  
  
• M3
  Deze spectaculaire bolvormige sterrenhoop staat hoog in mei en is adembenemend in elke telescoop. Met 15 cm opening lost M3 op in duizenden individuele sterren, een gloeiende bol aan de hemel. M3 bevat meer dan 500.000 sterren en is een van de rijkste bolvormige sterrenhopen binnen amateursbereik. Bij 30+ cm opening is de view werkelijk spectaculair, met een dichte kern omgeven door ketens en patronen van sterren.

Sterrenbeeld Hercules: bolvormige sterrenhopen

• M13 (Great Hercules Cluster)
  M13 is misschien wel de beroemdste bolvormige sterrenhoop aan de noordelijke hemel, en mei is een uitstekende maand ervoor. Het sterrenbeeld Hercules komt in de avond hoog genoeg voor goede waarnemingen. Met magnitude 5,8 is M13 bijna met het blote oog zichtbaar. Met een verrekijker is het een heldere nevel. De magie begint met telescopen: bij 10 cm opening begint M13 aan de randen te resolven. Bij 15-20 cm opening is het spectaculair, honderden sterren exploderen in het gezichtsveld. Met 30+ cm opening is M13 adembenemend, met duizenden sterren, donkere "propeller" structuren naar het centrum, en ketens van sterren die uitstralen van de kern. M13 ligt op ongeveer 22.000 lichtjaar afstand en bevat meer dan 300.000 sterren. Het is vaak het eerste object dat mensen observeren wanneer ze kennismaken met bolvormige sterrenhopen, en het teleurstelt nooit. Voor fotografen is M13 een prachtig doelwit. Zelfs korte belichtingen resolven duizenden sterren. Langere belichtingen onthullen de uitgestrekte halo en zwakke buitengebieden. 
  
  
• M92
  Deze vaak over het hoofd geziene bolvormige sterrenhoop is bijna zo mooi als M13. Met magnitude 6,5 is het iets zwakker, maar nog steeds spectaculair. M92 is compacter en dichter dan M13, wat resulteert in een meer geconcentreerde kern. Met 15-20 cm opening lost M92 goed op in individuele sterren. Met 30+ cm opening is het een spectaculair gezicht met een zeer heldere, dichte kern. Sommige waarnemers prefereren M92 boven M13 vanwege de compactere structuur. M92 ligt op ongeveer 27.000 lichtjaar afstand en is een van de oudste bolvormige sterrenhopen in ons sterrenstelsel - geschat op 14 miljard jaar oud.
  
  
• NGC 6229
  Deze meer afgelegen bolvormige sterrenhoop (magnitude 9,4) is een uitdaging. Het ligt op ongeveer 100.000 lichtjaar afstand, veel verder dan M13 of M92. Met 25-30 cm telescopen is het zichtbaar als een klein, compact object dat moeilijk resol vert. Dit is een doelwit voor gevorderde waarnemers.
  
  
• NGC 6210
  Deze heldere planetaire nevel (magnitude 8,8) in Hercules is een mooi object. Het blauwe schijfje van 14 boogseconden is goed zichtbaar in telescopen vanaf 15 cm. Bij hogere vergroting (200x+) en grotere opening (25+ cm) worden interne structuren zichtbaar.

Sterrenbeeld Serpens (Slang): Pillars of Creation

• M5
  Deze spectaculaire bolvormige sterrenhoop is een van de mooiste aan de hemel. Met magnitude 5,8 is het net zo helder als M13, maar vaak wordt het over het hoofd gezien. M5 staat in mei uitstekend gepositioneerd. Met 10-15 cm telescopen begint het te resolven in individuele sterren. Bij 20-25 cm opening is het adembenemend - duizenden sterren in een compacte bol. Met 30+ cm opening worden ketens en patronen van sterren duidelijk, en de resolutie is spectaculair tot in de kern. M5 ligt op ongeveer 24.000 lichtjaar afstand en bevat mogelijk meer dan 500.000 sterren. Het is een van de oudste bolvormige sterrenhopen die we kennen, met een leeftijd van ongeveer 13 miljard jaar. Veel waarnemers beschouwen M5 als mooier dan M13, vooral vanwege de hogere concentratie van sterren en de spectaculaire resolutie. Dit is een absolute must-see in mei.
  
  
• M16 (Eagle Nebula)
  De beroemde Adelaarsnevel komt eind mei al in beeld, hoewel het beter zichtbaar is in juni en juli. Dit complex van emissienevel (NGC 6611) en open sterrenhoop staat laag in het zuidoosten in de late avond. Visueel is M16 interessant in grotere telescopen (25+ cm) met een UHC of OIII filter. De "Pillars of Creation" zijn visueel extreem moeilijk te zien en vereisen zeer grote telescopen (50+ cm) onder perfecte omstandigheden. Fotografisch is M16 spectaculair en een van de meest iconische objecten. De beroemde zuilen komen goed naar voren met langere belichtingen (4-6 uur) en narrowband filters. Eind mei kunnen fotografen al beginnen met dit object voor zomer-projecten.

Sterrenbeeld Ophiuchus (Slangendrager): Voor de liefhebbers van bolhopen

• M10 en M12
  Deze twee bolvormige sterrenhopen zijn beide mooi en gemakkelijk te vinden. M10 heeft magnitude 6,6 en M12 magnitude 6,8. Ze liggen slechts 3 graden van elkaar en kunnen in één avond worden bezocht. M10 is iets compacter en geconcentreerder dan M12. Met 15 cm opening lossen beide objecten mooi op in individuele sterren. M12 is losser en toont bij 20-25 cm opening een meer open structuur met minder concentratie naar het centrum.
  
  
• M14
  Deze bolvormige sterrenhoop (magnitude 7,6) is compacter en moeilijker te resolven dan M10 of M12. Het vereist grotere opening (25+ cm) om goed in sterren te resolven. Het is een mooi object maar minder spectaculair dan de helderste bolvormige sterrenhopen.
  
  
• M9, M19, M62, M107
  Ophiuchus bevat nog vele andere bolvormige sterrenhopen. Mei biedt toegang tot M9 (magnitude 7,8) en eind mei komen M19, M62 en M107 in beeld. Dit is een rijk gebied voor liefhebbers van bolvormige sterrenhopen.